سنڌ جي ڌرتي صدين کان صوفين، درويشن، شاعرن ۽ فنڪارن جي سرزمين رهي آهي. هن سرزمين پنهنجي هنج مان اهڙا بي مثال انسان پيدا ڪيا آهن، جن پنهنجي فن، فڪر ۽ محبت ذريعي نہ صرف سنڌ پر سڄي دنيا ۾ پنهنجو نالو روشن ڪيو. انهن ئي عظيم شخصيتن مان هڪ نالو سنڌ جي مشهور صوفي ۽ لوڪ فنڪار گجڻ فقير اوڏ جو پڻ آهي، جنهن پنهنجي سريلي آواز، صوفي راڳ ۽ لوڪ شاعريءَ ذريعي لکين دلين تي راڄ ڪيو. گجڻ فقير اوڏ رڳو هڪ فنڪار نه هو، پر هو سنڌي ثقافت، صوفي فڪر ۽ محبت جو زندهه نشان هو.گجڻ فقير اوڏ 1941ع ڌاري خيرپور ضلعي جي تاريخي شهر هنڱورجا ۾ جنم ورتو. سندس جنم هڪ اهڙي ماحول ۾ ٿيو، جتي لوڪ موسيقي، صوفي راڳ ۽ درگاهن جي محفلن جو وڏو اثر موجود هو. ننڍپڻ کان ئي هن جي دل راڳ، موسيقي ۽ شاعريءَ طرف مائل هئي. هو جڏهن صوفي شاعرن جا بيت ۽ وايون ٻڌندو هو ته سندس اندر ۾ هڪ عجيب ڪيفيت پيدا ٿيندي هئي. اهو ئي سبب هو جو ننڍي عمر کان ئي هن پنهنجي فن جي شروعات ڪئي ۽ پوءِ آهستي آهستي سنڌ جي وڏن فنڪارن ۾ شمار ٿيڻ لڳو.
صوفي راڳ جو بي مثال فنڪار گجڻ فقير اوڏ پنهنجي مخصوص انداز، سوز ڀري آواز ۽ درد ڀري لهجي سبب تمام گهڻي مقبوليت حاصل ڪئي. سندس آواز ۾ اهڙو سچ، درد ۽ محبت موجود هئي، جيڪا ٻڌندڙن جي دلين تي سڌو اثر ڪندي هئي. جڏهن هو شاهه عبداللطيف ڀٽائي جا بيت ڳائيندو هو ته ماڻهن تي وجد طاري ٿي ويندو هو. سندس فن ۾ رڳو موسيقي نه پر روحانيت، عشق ۽ انسانيت جو پيغام به سمايل هوندو هو. هن سنڌ جي عظيم صوفي شاعرن جهڙوڪ شاهه عبداللطيف ڀٽائي، سچل سرمست، مصري شاهه، مهدي شاهه جهانيان ۽ ٻين ڪيترن ئي شاعرن جي شاعري ڳائي. ان کان سواءِ هن جديد سنڌي شاعرن جي شاعريءَ کي به پنهنجي سريلي آواز ذريعي عوام تائين پهچايو. گجڻ فقير اوڏ جي ڳائڻ جو انداز ٻين فنڪارن کان بلڪل منفرد هو. هو راڳ ۾ اهڙو احساس ۽ جذبو پيدا ڪندو هو، جيڪو ٻڌندڙن کي پنهنجي اندر جي دنيا ۾ وٺي ويندو هو.سنڌ کان آل انڊيا ريڊيو تائين سفر گجڻ فقير اوڏ جي فن جي خوشبو صرف سنڌ يا پاڪستان تائين محدود نه رهي، پر سندس آواز سرحدن کان ٻاهر بہ گونجيو. هن آل انڊيا ريڊيو تان به پنهنجي فن جو مظاهرو ڪيو، جيڪو ڪنهن به سنڌي فنڪار لاءِ وڏي اعزاز جي ڳالهه هئي. سندس فن کي هندستان ۾ پڻ تمام گهڻي مڃتا ملي. ان دور ۾ جڏهن جديد ٽيڪنالاجي ۽ سوشل ميڊيا موجود نه هئي، تڏهن به گجڻ فقير اوڏ پنهنجي فن جي طاقت سان ماڻهن جي دلين تائين پهتو. سندس ڳايل ڪلام اڄ به سنڌ جي ڳوٺن، شهرن، درگاهن ۽ محفلن ۾ وڏي شوق سان ٻڌا وڃن ٿا.
گجڻ فقير اوڏ رڳو فنڪار نه هو، پر پاڻ به هڪ وڏو لوڪ شاعر هو. سندس شاعريءَ ۾ محبت، انسانيت،صوفي فڪر، درد ۽ زندگيءَ جون حقيقتون سمايل هونديون هيون. هن پنهنجي شاعريءَ کي به پنهنجي آواز جو روپ ڏئي ماڻهن تائين پهچايو.سندس شاعري سادي ٻوليءَ ۾ هوندي هئي، جيڪا عام ماڻهو آساني سان سمجهي سگهندا هئا. هن پنهنجي شاعريءَ ۾ سنڌ جي ثقافت، ڌرتي، محبت ۽ انسانيت جو ذڪر وڏي خوبصورتيءَ سان ڪيو. سندس ڪيترائي بيت ۽ وايون اڄ به ماڻهن جي زبان تي آهن.گجڻ فقير اوڏ پنهنجي نالي وانگر فقيري طبيعت وارو انسان هو. شهرت ۽ مقبوليت ملڻ باوجود هن ڪڏهن به وڏائي يا غرور نه ڪيو. هو هميشه سادي زندگي گذاريندو رهيو. سندس شخصيت ۾ عاجزي، محبت ۽ انسان دوستي نمايان هئي.هو محفلن ۾ جڏهن راڳ ڳائيندو هو ته محسوس ٿيندو هو ڄڻ هو صرف ڳائي نه رهيو هجي، پر ماڻهن کي محبت، امن ۽ انسانيت جو درس ڏئي رهيو هجي. سندس راڳ ماڻهن جي دلين کي پاڻ ۾ جوڙڻ جو ذريعو بڻبو هو.گجڻ فقير اوڏ سنڌي ثقافت جو هڪ اهم ستون هو. هن پنهنجي فن ذريعي سنڌ جي صوفي روايتن کي زندهه رکيو. جڏهن جديد موسيقي تيزيءَ سان وڌي رهي هئي، تڏهن به هن پنهنجي لوڪ ۽ صوفي راڳ کي نه ڇڏيو. هن ثابت ڪيو ته سنڌ جي ڌرتيءَ جي اصل سڃاڻپ صوفيت، محبت ۽ راڳ آهي.سندس ڳايل ڪلام نه صرف تفريح جو ذريعو هئا، پر اهي ماڻهن لاءِ روحاني سڪون جو سبب پڻ بڻيا. سنڌ جي ڪيترن ئي نوجوان فنڪارن گجڻ فقير اوڏ کان متاثر ٿي صوفي راڳ کي پنهنجو فن بڻايو.
19 مئي 2016ع تي سنڌ جو هي عظيم فنڪار هن فاني دنيا مان لاڏاڻو ڪري ويو. سندس وفات سان سنڌي موسيقي، صوفي راڳ ۽ لوڪ فن جو هڪ روشن باب بند ٿي ويو. سندس وڇوڙي تي نه صرف سنڌ پر دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ رهندڙ سنڌين ڏک ۽ افسوس جو اظهار ڪيو.گجڻ فقير اوڏ جسماني طور ته اڄ اسان وٽ موجود ناهي، پر سندس آواز، شاعري ۽ فن هميشه زندهه رهندو. سندس ڳايل بيت ۽ وايون اڄ به ماڻهن جي دلين ۾ گونجنديون رهن ٿيون گجڻ فقير اوڏ سنڌ جي انهن عظيم فنڪارن مان هڪ هو، جنهن پنهنجي فن ذريعي محبت، انسانيت ۽ صوفي فڪر جو پيغام عام ڪيو. هن نه صرف سنڌي موسيقيءَ کي نئون رنگ ڏنو، پر صوفي شاعريءَ کي به پنهنجي سريلي آواز سان امر بڻائي ڇڏيو.
اڄ جڏهن اسين گجڻ فقير اوڏ کي ياد ڪريون ٿا ته محسوس ٿئي ٿو ته سنڌ پنهنجي هڪ اهڙي آواز کان محروم ٿي وئي، جيڪو ماڻهن جي دلين کي روحانيت ۽ محبت سان ڀري ڇڏيندو هو. گجڻ فقير اوڏ جو نالو سنڌ جي صوفي راڳ جي تاريخ ۾ هميشه عزت ۽ احترام سان ياد ڪيو ويندو.
0 تبصرے