موجوده دور کي ٽيڪنالاجي جو دور سڏيو وڃي ٿو. سائنس ۽ ٽيڪنالاجي انسان جي زندگيءَ ۾ وڏيون تبديليون آنديون آهن. انهن ايجادن مان ڪمپيوٽر هڪ اهم ۽ انقلابي ايجاد آهي، جنهن دنيا کي هڪ ڳوٺ جي صورت ڏئي ڇڏي آهي. اڄ ڪمپيوٽر تعليم، واپار، طب، انجنيئرنگ، بينڪنگ ۽ مواصلات سميت هر شعبي ۾ استعمال ٿي رهيو آهي. ڪمپيوٽر جي ذريعي ماڻهو سيڪنڊن ۾ دنيا جي ڪنهن به ڪنڊ سان رابطو ڪري سگهي ٿو. اهو علم حاصل ڪرڻ، تحقيق ڪرڻ ۽ روزگار جا نوان موقعا پيدا ڪرڻ ۾ مددگار ثابت ٿيو آهي. پر جيئن هر شيءِ جا فائدا آهن، تيئن ان جا نقصان به آهن. ڪمپيوٽر جو غلط استعمال فرد، خاندان ۽ سماج لاءِ سنگين مسئلا پيدا ڪري سگهي ٿو.سڀ کان پهرين، ڪمپيوٽر جي گهڻي ۽ غلط استعمال جا صحت تي منفي اثر پون ٿا. ڊگهي وقت تائين اسڪرين اڳيان ويهڻ سبب اکين تي زور پوي ٿو، جنهن سان اکين ۾ جلن، نظر جي ڪمزوري ۽ مٿي ۾ سور جهڙا مسئلا پيدا ٿين ٿا. ڪيترائي نوجوان ۽ ٻار ڪلاڪن جا ڪلاڪ وڊيو گيمز کيڏڻ يا سوشل ميڊيا تي ويهڻ سبب ننڊ جي کوٽ جو شڪار ٿين ٿا. ننڊ جي کوٽ انسان جي ذهني ۽ جسماني صحت لاءِ نقصانڪار آهي. ان کان علاوه، مسلسل ويهي رهڻ سان ٿلهائپ، ڪمزوري ۽ ٻين جسماني بيمارين جو خطرو وڌي وڃي ٿو. ورزش ۽ جسماني سرگرميون گهٽجڻ ڪري نوجوان نسل سست ۽ غيرفعال بڻجي رهيو آهي.
ٻيو اهم نقصان ذهني ۽ نفسياتي سطح تي ڏسڻ ۾ اچي ٿو. جڏهن ماڻهو ڪمپيوٽر ۽ انٽرنيٽ تي ضرورت کان وڌيڪ وقت گذارين ٿا ته هو حقيقي دنيا کان پري ٿي وڃن ٿا. ڪيترائي نوجوان آن لائن دنيا ۾ ايترا مصروف ٿي وڃن ٿا جو هو گهر ڀاتين ۽ دوستن سان سڌو رابطو گهٽائي ڇڏين ٿا. ان سان اڪيلائي، پريشاني ۽ ڊپريشن جهڙا مسئلا پيدا ٿين ٿا. ڪڏهن ڪڏهن سوشل ميڊيا تي ٻين سان مقابلو ڪرڻ يا لائڪس ۽ ڪمينٽس جي چڪر ۾ ماڻهو ذهني دٻاءَ جو شڪار ٿي وڃن ٿا. اهو سڀ ڪجهه ڪمپيوٽر جي غلط ۽ غير متوازن استعمال جو
نتيجو آهي.اخلاقي ۽ سماجي نقصان به وڏي اهميت رکن ٿا. انٽرنيٽ تي هر قسم جو مواد موجود آهي، جنهن ۾ سٺو به آهي ۽ خراب به. جيڪڏهن نوجوان بغير رهنمائي جي انٽرنيٽ استعمال ڪن ٿا ته هو فحش يا غير اخلاقي مواد تائين به پهچي سگهن ٿا. اهڙو مواد سندن سوچ، ڪردار ۽ روين تي خراب اثر وجهي سگهي ٿو. ان کان علاوه، سائبر ڪرائم جهڙوڪ هيڪنگ، فراڊ، جعلي اڪائونٽ ٺاهڻ ۽ ماڻهن کي ڌمڪائڻ جهڙا جرم وڌي رهيا آهن. ڪيترائي ماڻهو سوشل ميڊيا ذريعي غلط خبرون ۽ افواهون ڦهلائين ٿا، جنهن سان سماج ۾ انتشار ۽ بيچيني پيدا ٿئي ٿي.تعليمي ميدان ۾ به ڪمپيوٽر جو غلط استعمال نقصانڪار ثابت ٿي سگهي ٿو. ڪمپيوٽر شاگردن لاءِ علم جو خزانو آهي، پر جيڪڏهن هو پڙهائي ڪرڻ بدران گيمز کيڏڻ، فلمون ڏسڻ يا غير ضروري ويب سائيٽن تي وقت ضايع ڪرڻ ۾ مشغول رهن ٿا ته سندن تعليمي ڪارڪردگي متاثر ٿئي ٿي. وقت جي اهميت کي نظرانداز ڪرڻ سان امتحانن ۾ ناڪامي ۽ مستقبل جي منصوبابندي ۾ رڪاوٽون پيدا ٿين ٿيون. ڪجهه شاگرد نقل ڪرڻ يا غير قانوني طريقي سان اسائنمينٽس تيار ڪرڻ لاءِ به ڪمپيوٽر جو غلط استعمال ڪن ٿا، جيڪو اخلاقي طور غلط آهي.معاشي نقصان به هڪ اهم مسئلو آهي. ڪيترائي ماڻهو آن لائن فراڊ ۽ اسڪيمن جو شڪار ٿين ٿا. جعلي ويب سائيٽون يا اي ميلون ماڻهن کان ذاتي معلومات حاصل ڪري انهن جا بينڪ اڪائونٽ خالي ڪري ڇڏين ٿيون. اهڙي قسم جي فراڊ سبب ماڻهو پنهنجو محنت جو ڪمائو پئسو وڃائي ويهندا آهن. ان کان علاوه، ڪمپيوٽر وائرس ۽ ميلويئر به ڪاروباري ادارن کي وڏو نقصان پهچائين ٿا.
خانداني زندگيءَ تي به ڪمپيوٽر جي غلط استعمال جا منفي اثر پون ٿا. جڏهن گهر جا ڀاتي هڪ ٻئي سان ويهڻ بدران پنهنجي پنهنجي موبائل يا ڪمپيوٽر ۾ مصروف رهن ٿا ته خانداني رشتا ڪمزور ٿي وڃن ٿا. گڏ ويهي ڳالهائڻ، خوشيون شيئر ڪرڻ ۽ مسئلا حل ڪرڻ جي روايت گهٽجي وڃي ٿي. ٻار جيڪڏهن والدين جي نگراني کان بغير ڪمپيوٽر استعمال ڪن ته هو غلط سرگرمين ۾ ملوث ٿي سگهن ٿا.
ان سڀ جي باوجود، ڪمپيوٽر پاڻ ۾ خراب شيءِ نه آهي؛ اصل مسئلو ان جي غلط استعمال ۾ آهي. جيڪڏهن ڪمپيوٽر کي مناسب وقت ۽ صحيح مقصد لاءِ استعمال ڪيو وڃي ته اهو انسان لاءِ نعمت آهي. والدين کي گهرجي ته هو پنهنجن ٻارن جي آن لائن سرگرمين تي نظر رکن ۽ کين صحيح رهنمائي فراهم ڪن. اسڪولن ۾ به شاگردن کي سائبر سيڪيورٽي ۽ اخلاقي قدرن بابت آگاهي ڏني وڃي. حڪومت کي گهرجي ته هو سائبر ڪرائم خلاف سخت قانون لاڳو ڪري ۽ ماڻهن کي آن لائن سيڪيورٽي بابت ڄاڻ ڏئي.نتيجي طور چئي سگهجي ٿو ته ڪمپيوٽر جديد دور جي هڪ اهم ضرورت آهي، پر ان جو غلط استعمال فرد ۽ سماج ٻنهي لاءِ نقصانڪار آهي. صحت، تعليم، اخلاقيات، معاشي حالت ۽ خانداني زندگي سڀ متاثر ٿي سگهن ٿا جيڪڏهن ٽيڪنالاجي جو استعمال حد کان وڌي وڃي. تنهنڪري اسان سڀني کي گهرجي ته ڪمپيوٽر جو استعمال اعتدال سان، ذميواريءَ سان ۽ سٺي مقصد لاءِ ڪريون ته جيئن ان جا فائدا حاصل ڪري سگهون ۽ نقصانن کان بچي سگهون.
0 تبصرے