آءُ سائين جي تنظيم جو ڪو ميمبر يا عھديدار ناھيان پر ھن جي ھن عمل تي لکڻ لئي مجبور ٿئي پيو آھيان ، آء ڪافي سالن کان ڪراچي اندر ڏسي رھيو آھيان تہ ننڍي وڏي سنڌين جي مسئلي ۾ سيد خليل احمد شاھ اڳ ڀرو نظر آيو آھي ھون سنڌ جي سياسي تاريخ شاهد آهي ته جڏهن به ڌرتيءَ جي حقن، سڃاڻپ ۽ خودمختياريءَ تي سوال اٿيا آهن، تڏهن هن ڌرتيءَ مان اهڙا آواز اڀريا آهن جن نه رڳو مزاحمت ڪئي آهي پر عوام کي به گڏ ڪيو آهي. اهڙن ئي آوازن مان هڪ اهم نالو سيد خليل احمد شاه جو آهي، جيڪو عوامي راڄ تحريڪ پاڪستان جو چيئرمين هجڻ سان گڏ سنڌي عوام جي مسئلن تي سرگرم ڪردار ادا ڪندو رهيو آهي. هن جو سياسي ڪردار صرف تقريرن يا بيانن تائين محدود ناهي رهيو، پر عملي ميدان ۾ موجود رهي، هر ڏکي گهڙي ۾ ساٿين ۽ عام ماڻهن سان گڏ بيهڻ سندس سڃاڻپ بڻجي چڪو آهي.
سنڌ جي راڄڌاني نه پر ملڪ جي معاشي مرڪز سمجهيو ويندڙ شهر ڪراچي ۾ گذريل ڪجهه سالن دوران ڪيترائي اهڙا واقعا پيش آيا آهن، جتي سنڌي مزدورن، شاگردن، ملازمن ۽ عام ماڻهن کي ناانصافين جو منهن ڏسڻو پيو. ڪڏهن ڪمپنين مان زبردستي برطرفيون، ڪڏهن مقامي ماڻهن کي نظرانداز ڪرڻ، ته ڪڏهن انتظامي فيصلا جيڪي مقامي آباديءَ جي خواهشن جي ابتڙ هئا. اهڙن حالتن ۾ سيد خليل احمد شاھ جو ڪردار هڪ اهڙي اڳواڻ جو رهيو آهي، جيڪو صرف بيان جاري ڪري خاموش نه ٿيو، پر فون جي هڪ سڏ تي ميدان ۾ پهچي، ساٿين جي مالڪي ڪئي.
گذريل ڪجهه عرصي ۾ ڪيترائي اهڙا مثال سامهون آيا آهن، جتي سنڌي ملازمن کي ڪمپنين مان بنا جواز ڪڍيو ويو. مزدورن جا حق لتاڙيا ويا، ۽ غريب ماڻهن سان ناانصافيون ٿيون. اهڙين حالتن ۾ سيد خليل احمد شاھ نه رڳو متاثر ماڻهن سان ملاقات ڪئي، پر ڪمپنين سان ڳالهيون ڪري، احتجاج منظم ڪري، ۽ مسئلن کي اجاگر ڪري، ڪيترن ئي ڪيسن ۾ انصاف ڏيارڻ ۾ ڪردار ادا ڪيو. هي عمل رڳو سياسي پوائنٽ اسڪورنگ نه پر هڪ سماجي ذميواريءَ جو اظهار آهي.
ڪجھ ڏينھن پھريان جڏھن سنڌ جي گورنر ڪامران ٽسوري پاران گورنر هائوس ۾ هڪ اهڙو پروگرام منعقد ٿيو، جنهن ۾ سنڌ مخالف بيانن بازيون ۽ سنڌ جي وحدانيت تي سازشون ٿيون، تڏهن سيد خليل احمد شاھ سخت ردعمل ظاهر ڪيو. ۽ 28 فروري تي هن گورنر هائوس اڳيان ڌرڻي جي ڪال ڏيندي واضح ڪيو ته گورنر ڪنهن هڪ شهر، هڪ پارٽي يا مخصوص گروهه جو نمائندو نه هوندو آهي، پر سڄي صوبي جو علامتي سربراهه هوندو آهي. جيڪڏهن ڪنهن پروگرام يا قدم مان اهو تاثر ملي ته اهو صوبي جي هڪ حصي کي نظرانداز ڪري رهيو آهي يا ڪنهن خاص سياسي ڌر جي حمايت ڪري رهيو آهي، ته پوءِ اهو عمل تنقيد جوڳو بڻجي وڃي ٿو گورنر ڪامران ٽسوري کي فلفور ھٽايو وڃي .
سيد خليل احمد شاھ پنهنجي بيان ۾ چيو ته گورنر جو عهدو غيرجانبدار هجڻ گهرجي. جيڪڏهن گورنر ڪنهن هڪ سياسي جماعت کي کلي عام سپورٽ ڪري ٿو يا اهڙا پروگرام ڪرائي ٿو، جيڪي ٻين سياسي ۽ سماجي ڌرين لاءِ قبول نه هجن، ته پوءِ اهو آئيني ۽ اخلاقي طور سوال هيٺ اچي وڃي ٿو. هن مطالبو ڪيو ته جيڪڏهن گورنر پنهنجي آئيني ذميوارين مطابق غيرجانبدار رهڻ ۾ ناڪام رهي ٿو، ته پوءِ کيس پنهنجي عهدي تان هٽايو وڃي.
هي احتجاج صرف هڪ سياسي ردعمل ناهي، پر سنڌ جي خودمختياري، سڃاڻپ ۽ سياسي وقار سان جڙيل سوال آهي. سنڌ جي ماڻهن لاءِ اهو اهم آهي ته صوبي جا آئيني عهديدار سڀني شهرن، سڀني قوميتن ۽ سڀني سياسي ڌرين سان برابر جو سلوڪ ڪن. جيڪڏهن ڪنهن هڪ ڌر کي وڌيڪ اهميت ڏني وڃي ٿي، ته پوءِ ان سان احساس محرومي پيدا ٿئي ٿو، جيڪو سياسي بيچينيءَ کي جنم ڏئي ٿو.
سيد خليل احمد شاھ جو سياسي سفر به اهڙن ئي اصولن تي ٻڌل رهيو آهي. هن هميشه سنڌ ڌرتيءَ جي حقن، وسيلن ۽ خودمختياريءَ لاءِ آواز اٿاريو آهي. سندس تقريرن ۾ صرف جذبات نه پر دليل به شامل هوندا آهن. هو چوي ٿو ته سنڌ پاڪستان جو هڪ اهم صوبو آهي، جنهن جي تاريخ، ثقافت ۽ سياسي شعور کي نظرانداز نٿو ڪري سگهجي. جيڪڏهن وفاقي يا صوبائي سطح تي اهڙا قدم کنيا وڃن ٿا، جيڪي سنڌ جي اجتماعي احساس جي خلاف هجن، ته پوءِ احتجاج هڪ جمهوري حق بڻجي وڃي ٿو.
گورنر هائوس اڳيان ڌرڻي جي ڪال ڏيڻ سان سيد خليل احمد شاھ اهو واضح پيغام ڏنو آهي ته هو پرامن ۽ جمهوري انداز ۾ پنهنجو احتجاج رڪارڊ ڪرائڻ چاهي ٿو. ڌرڻو، ريلي يا احتجاج جمهوريت جو حصو آهن، ۽ جڏهن تائين اهي پرامن رهن، تڏهن تائين اهي سياسي شعور جي علامت سمجهيا وڃن ٿا. هن جي اپيل آهي ته سنڌ جا باشعور ماڻهو وڏي انگ ۾ شرڪت ڪري، پنهنجو موقف پرامن نموني سان پيش ڪن.
سنڌ جي سياسي تاريخ ۾ ڪيترائي اهڙا موقعا آيا آهن، جڏهن عوامي اڳواڻن ڌرتيءَ جي حقن لاءِ مزاحمت ڪئي. اڄ به اهو ئي سوال سامهون آهي ته ڇا صوبي جا آئيني عهديدار سڀني لاءِ برابر آهن يا نه؟ جيڪڏهن ڪنهن فيصلي يا پروگرام مان اهو تاثر ملي ته اهو ڪنهن خاص سياسي جماعت جي حمايت ۾ آهي، ته پوءِ اهو عمل تنقيد کان بچي نٿو سگهي.
سيد خليل احمد شاھ جو چوڻ آهي ته سندس احتجاج ڪنهن ذاتي دشمني يا سياسي مخالفت تي ٻڌل ناهي، پر اصولي موقف آهي. هو چوي ٿو ته جيڪڏهن گورنر سڀني سياسي ڌرين کي گڏ کڻي هلڻ لاءِ تيار آهي ۽ صوبي جي وحدت کي اوليت ڏئي ٿو، ته پوءِ ڪو مسئلو ناهي، پر جيڪڏهن ڪنهن هڪ ڌر کي وڌ کان وڌ اهميت ڏني وڃي ٿي، ته پوءِ اهو سنڌ جي عوام لاءِ قابل قبول نه هوندو.
هن جو هر مظلوم لاءِ اٿاريل آواز، چاهي اهو مزدور هجي، شاگرد هجي يا عام شهري، سنڌي سماج ۾ ساراهه جوڳو سمجھيو وڃي ٿو. ڪيترائي اهڙا ماڻهو آهن، جيڪي چون ٿا ته جڏهن به کين ناانصافيءَ جو منهن ڏسڻو پيو، تڏهن سيد خليل احمد شاھ انهن سان گڏ بيٺو. اهو ئي سبب آهي جو سندس سڏ تي ماڻهو گڏ ٿين ٿا، ڇو ته انهن کي يقين آهي ته هو رڳو تقرير نه پر عملي جدوجهد تي يقين رکي ٿو.
28 فيبروري وارو احتجاج به هڪ اهڙو ئي موڙ آھي، جتي وفاق توڙي جو سنڌ گورنمينٽ کي پنهنجو موقف واضح ڪرڻو پوندو. ڇا گورنر جو عهدو غيرجانبدار رهندو يا ڪنهن خاص سياسي ڌر جي ويجهو سمجھيو ويندو؟ ان سوال جواب ان ڏينھن اٽاويھ فروري تي پتو پوندو ۽ سنڌ جو شعور سياسي سماجي ڌريون پڻ ان ڏينھن واضع ڪنديون جيڪي سائين سان گڏ بيھي گورنر خلاف احتجاج ۾ شامل ٿيندا .
سيد خليل احمد شاھ جو هي قدم سنڌ پرستيءَ جو هڪ مثال قرار آھي جتي سنڌ گورنمينٽ جا وزير اسمبلي ۾ چوڻ پيا تہ اسين گورنر يا صدر لئي ھڪ نٿا ڳالھائي سگھون آئين اجازت نٿو ڏئي اتي سيد خليل جو اھڙو قدم ساراھ جوڳو آھي ھي ڌرتيءَ جي حقن لاءِ اٿاريل آواز جيڪو سنڌ پرستي جو آلا مثال آھي
آخر ۾ اهو چوڻ بجا آهي ته احتجاج، اختلاف ۽ تنقيد جمهوريت جو حسن آهن. ھي پرامن ۽ دليلن تي ٻڌل سيد خليل احمد شاھ جو گورنر هائوس اڳيان ڌرڻي جو اعلان به هڪ اهڙو ئي سياسي عمل آهي، جيڪو صوبي جي سالميت جي حسن کي نکاريندو آءُ اميد ڪيان ٿو تہ 28 فيبروري تي اسان جو سنڌي ماڻھون اتي پھچي سيد خليل احمد شاھ کي ڀرپور سپورٽ ڪندو .
سنڌ جي سياسي فضا ۾ هي احتجاج يقيناً هڪ اهم باب طور ياد رکيو ويندو، ڇاڪاڻ ته اهو رڳو هڪ گورنر ڪامران ٽسوري جي مخالفت نه يا ھٽائڻ جي ڳالھ ناھي بلڪ سنڌ جي سالميت وحدانيت تي وار جو جواب آھي ۽ جڏهن سوال ڌرتيءَ جي حقن جو هجي، تڏهن آواز ضرور اڀرندا آهن.
0 تبصرے