بنگلاديش ۾ اقتدار جي تبديلي ۽ عوامي فيصلا

غلام مصطفیٰ جمالي

ڏکڻ ايشيا جي سياسي منظرنامي ۾ بنگلاديش جي تازي عام چونڊن هڪ اهڙو باب کوليو آهي جيڪو رڳو اقتدار جي تبديلي تائين محدود ناهي، پر اهو عوامي شعور، سياسي جدوجهد ۽ ملڪ جي ادارتي ڍانچي جي نئين ترتيب جي به عڪاسي ڪري ٿو. عوامي ووٽ جو نتيجو واضح طور ڏيکاري ٿو ته ماڻهو سياسي شفافيت، جمهوري اصولن ۽ معاشرتي انصاف لاءِ سنجيده آهن، ۽ اهي رڳو روائتي حڪمراني کان مطمئن ناهن رهندا. هن اليڪشن ۾ Bangladesh Nationalist Party وڏي اڪثريت سان ڪاميابي حاصل ڪئي، ۽ ان جي قيادت ڪندڙ Tarique Rahman ملڪ جي نئين وزيراعظم طور اقتدار سنڀالڻ لاءِ تيار آهن، جڏهن ته ڊگهي عرصي تائين ملڪ تي حڪمراني ڪندڙ Sheikh Hasina جو سياسي دور عملي طور ختم ٿي چڪو آهي. هي تبديلي هڪ ڏينهن يا هڪ اليڪشن جو نتيجو نه آهي، پر ڪيترن سالن جي سياسي ڇڪتاڻ، احتجاجن، عبوري انتظاميه ۽ عالمي دٻاءَ جو مجموعي اثر آهي. بنگلاديش جي سياست هميشه شخصيتن جي چوڌاري ڦرندي رهي آهي، جتي حڪمراني جا مرڪز يا ته فوجي اثر هيٺ رهيا يا طاقتور سياسي خاندانن جي هٿ ۾. گذريل ڏهاڪن ۾ عوام جي توقعات ۽ مطالبا هن ڳالهه کي واضح ڪيو آهي ته جمهوري عمل ۾ شفافيت، شريڪداري ۽ انصاف لازمي آهي. 2024ع ۾ نوجوانن ۽ شاگردن جي تحريڪون ملڪ جي سياسي فضا کي بدلائي ڇڏيو. اهي احتجاج سياسي نظام، معيشت، بيروزگاري ۽ چونڊن جي شفافيت تي مرکوز هئا. انهن حالتن هڪ عبوري انتظاميه لاءِ رستو هموار ڪيو، جنهن جو بنيادي مقصد شفاف چونڊون ڪرائڻ ۽ اقتدار جو پرامن منتقل ٿيڻ هو. هن پسمنظر ۾ ٿيل اليڪشن عوامي شعور ۽ ووٽرن جي طاقت جو هڪ عظيم مثال بڻيو. چونڊ مهم دوران شهرن کان ڳوٺن تائين سياسي گرمي ڏسڻ ۾ آئي. جلسا، جلوس، ميڊيا مباحثا ۽ سوشل ميڊيا مهمون عوام کي سرگرم رکڻ ۾ مددگار ثابت ٿيون. BNP پنهنجي منشور ۾ سياسي مفاهمت، معيشت جي بحالي، بيروزگاري کي گهٽائڻ، ۽ سياسي انتقام جي خاتمي جا واعدا ڪيا. عوامي ليگ پنهنجي دور جي ترقياتي منصوبن، انفرااسٽرڪچر جي واڌ، توانائي ۽ برآمداتي منصوبن کي نمايان ڪيو، پر عوام تبديلي جي حق ۾ ووٽ ڏيڻ جو فيصلو ڪيو. BNP جي شاندار ڪاميابي ڪيترن حوالن سان اهميت رکي ٿي. هڪ ته اها پارٽي ڊگهي عرصي کان سياسي جدوجهد ڪرڻ کان پوءِ اقتدار ۾ واپس آئي آهي. ٻيو ته ان جي قيادت ڪندڙ طارق رحمان ڊگهي عرصي کان جلاوطني ۾ رهيا ۽ هاڻي ملڪ جي قيادت سنڀالڻ واري پوزيشن ۾ آيا آهن. عوام جون اميدون تمام وڏيون آهن ته نئين حڪومت سياسي استحڪام، اقتصادي ترقي ۽ سماجي انصاف کي اڳتي وڌائيندي. پر حقيقت اها آهي ته اڳيان ڪيترائي چيلينجز موجود آهن. بنگلاديش جي معيشت گذريل ڏهاڪن ۾ تيزي سان وڌي، خاص طور تي گارمينٽ انڊسٽري جي ڪري، جيڪا ملڪ جي برآمدات جو وڏو حصو آهي. پر عالمي مارڪيٽ ۾ مقابلو، ڪرنسي تي دٻاءَ ۽ توانائي جي قيمتن ۾ اضافو حڪومت کي عملي پاليسين اختيار ڪرڻ تي مجبور ڪندو. روزگار جا موقعا پيدا ڪرڻ، زراعت ۽ صنعت کي فروغ ڏيڻ، ۽ معيشت کي متنوع بڻائڻ ضروري آهي. بين الاقوامي سيڙپڪاري وڌائڻ، قرضن جو انتظام، ۽ برآمدات کي متنوع بڻائڻ اقتصادي استحڪام لاءِ اهم هوندو. سياسي استحڪام به نئين حڪومت لاءِ وڏي چيلينج آهي. ڊگهي عرصي جي سياسي ڇڪتاڻ سماج ۾ ورهاست پيدا ڪئي آهي. مخالف ڌر سان مکالمو، پارليامينٽ کي فعال رکڻ، ۽ قانون جي حڪمراني کي يقيني بڻائڻ سياسي استحڪام جو بنياد آهن. جيڪڏهن حڪومت سياسي مفاهمت قائم ڪري ٿي ته نه رڳو ملڪ ۾ امن قائم ٿيندو پر سماجي ۽ اقتصادي ترقي کي به هٿي ملندي. پرڏيهي پاليسي جي حوالي سان به نئين قيادت کي حڪمت عملي سان اڳتي وڌڻو پوندو. ڀارت سان سرحدي ۽ واپاري لاڳاپا، چين سان اقتصادي تعاون، آمريڪا ۽ يورپي يونين سان تجارتي رشتا ۽ اسلامي دنيا سان سفارتي تعلقات نئين حڪمت عملي جا اهم جز آهن. پاڪستان سان لاڳاپا پڻ اهميت رکن ٿا. تاريخي تلخين جي باوجود واپار، تعليم ۽ علائقائي تعاون لاءِ موقعا موجود آهن. جيڪڏهن نئين قيادت منطقي ۽ عملي پاليسيون اختيار ڪري ٿي ته ڏکڻ ايشيا ۾ استحڪام وڌي سگهي ٿو. سماجي شعبي ۾ اظهار جي آزادي، ميڊيا جي خودمختياري ۽ عدالتي نظام جي آزادي مستقبل جي سياست تي اثر انداز ٿيندا. نوجوانن جي وڏي آبادي ملڪ لاءِ اثاثو آهي، پر جيڪڏهن تعليم ۽ روزگار جا وسيع موقعا نه ملن ته برين ڊرين جو خطرو وڌي سگهي ٿو. حڪومت لاءِ لازمي آهي ته نوجوانن جي اميدن تي عمل ڪندي انهن کي سياسي ۽ معاشي نظام ۾ شامل ڪري. بنگلاديش جي اليڪشن جو هڪ اهم سبق اهو آهي ته عوامي ووٽ طاقتور آهي ۽ سياسي نظام ۾ حقيقي تبديلي آڻي سگهي ٿو. جڏهن عوام کي يقين ٿئي ٿو ته سندس ووٽ اثرائتو آهي ته هو سياسي عمل ۾ ڀرپور حصو وٺندو آهي. 2026ع جو اليڪشن اهو ڏيکاري ٿو ته جمهوري شعور وڌي رهيو آهي ۽ عوام پنهنجي مستقبل لاءِ سنجيده آهي. هاڻي ايندڙ مهينن ۾ اصل امتحان شروع ٿيندو. چونڊ مهم دوران ڪيل واعدا عملي پاليسين ۾ تبديل ٿيڻ گهرجن. معيشت کي مستحڪم ڪرڻ، سياسي اتحاد کي فروغ ڏيڻ ۽ عالمي سطح تي اعتماد بحال ڪرڻ نئين حڪومت لاءِ ضروري آهن. جيڪڏهن قيادت دانشمندي ۽ عملي حڪمت عملي سان اڳتي وڌي ٿي ته بنگلاديش نه رڳو اندروني طور مضبوط ٿيندو پر ڏکڻ ايشيا ۾ به اهم ڪردار ادا ڪندو. تاريخ ڏيکاري ٿي ته قومون تڏهن ترقي ڪن ٿيون جڏهن هو پنهنجي اختلافن کان مٿي اٿي گڏيل مستقبل لاءِ ڪم ڪن. بنگلاديش وٽ هاڻي اهو موقعو موجود آهي ته هو پنهنجي سياسي تجربن مان سبق سکندي مضبوط، خوشحال ۽ جمهوري رياست طور پاڻ کي منوائي. جيڪڏهن قيادت بصيرت سان قدم کڻي ٿي ته 2026ع جا انتخابات تاريخ ۾ روشن باب طور ياد رکيا ويندا، ٻي صورت ۾ اهي صرف هڪ عارضي تبديلي جي طور تي رهجي ويندا.